کنسرت گروه موسیقی «عاشیقلار راهاب» به سرپرستی فرامرز گلزارفرد در گونه موسیقی نواحی چهارشنبه (۲۲ بهمن ماه) در سومین روز چهلویکمین جشنواره موسیقی فجر در تالار رودکی برگزار شد.
در این کنسرت اعضای گروه موسیقی «عاشیقلار راهاب» با پوشش و سازهای آذربایجانی و عاشیقی؛ قوپوز، دایره، بالابان، قوشا ناقاره، ناقاره و یک خواننده حضور داشتند.
در این کنسرت قطعههای فولکلور، محلی و بومی آذربایجانی همچون «ساری گلین»، «کوچه لره سو سپمیشم» و «لاله لر» اجرا شدند که با استقبال قابل توجه مخاطبان روبه رو شدند.
ارتباط صمیمانه و دوستانه نوازندگان با یکدیگر و مخاطبان در حین اجرا و هماهنگی در اجرای قطعات از نکات قابل توجه این کنسرت بود.
پس از پایان قطعات، خواننده گروه خطاب به مخاطبان گفت که اگر قطعهای مدنظرشان است، اعلام کنند تا گروه اجرا کند که قطعه «حیدر بابا، دنیا یالان دنیا دی» از جمله این قطعات بود که بسیاری از مخاطبان نیز در اجرای قطعه با خواننده همراهی کردند که بخشی از آن بدین شرح است: «حیدر بابا، دنیا یالان دنیا دی/سلیماندان، نوح دان قالان دنیا دی/اوغول دوغان، درده سالان دنیا دی/هر کیمسیه هر نه وئریب، الیبدی/ افلاطوندان بیر قوری آد قالیبدی» (حیدر بابا، دنیا، دنیای دروغی است/از سلیمان و نوح این دنیا مونده/بچه داده و به درد گرفتار میکنه این دنیا/ به هر کی هر چی داده ازش گرفته/ از افلاطون فقط یه اسم خشک و خالی مونده»
تعریفی از موسیقی «عاشیقی»
موسیقی سنتی آذربایجان یکی از قدیمیترین و اصیلترین مکاتب موسیقی مقامی ایران است، این سبک خاص که «موسیقی عاشیقی» نامیده میشود، موسیقی کلاسیک مردم آذربایجان است و با تفاوتهایی جزیی در سبک و شیوه اجرا، در مناطق مختلف آذریزبان ایران اجرا میشود و موسیقی سنتی عاشیقی آذربایجان شرقی یکی از گونههای آن است. این موسیقی به عنوان میراث فرهنگی ناملموس آذربایجان شرقی به ثبت رسیده است.
موسیقی عاشیقی آذربایجان، یک رپرتوار، متشکل از مقامها و لحنهایی است که در قدیمیترین شکل خود «قوپوز» و «آواز» نامیده میشوند. با توجه به اینکه خوانندگان و اجراکنندگان این نوع موسیقی را در زبان آذری «عاشیق» (به معنای عاشق و شیدا) مینامند، این موسیقی به عاشیقی مشهور است. بداههخوانی یکی از اصلیترین پایههای اجرای موسیقی عاشیقی است. متنها و اشعاری که در موسیقی عاشیقی خوانده میشود، بیانگر داستانهای تغزلی، حماسی، دینی و عاشقانه است، اجرای موسیقی عاشیقی بر مبنای بیان یک داستان شکل میگیرد. اجراهای امروزی عاشیقها معمولا به صورت گروهی صورت میگیرد و در آن، یک یا دو بالانچی (نوازنده بالابان) و قاوالچی (دایرهزن)، خواننده را همراهی میکنند.
معرفی گروه «عاشیقلار راهاب»
فرامرز گلزارفرد سرپرست گروه موسیقی آذربایجانی «عاشیقلار راهاب» درباره حضور در چهل و یکمین جشنواره موسیقی فجر گفت: این سومین دورهای است که در جشنواره شرکت میکنیم. پیش از این نیز چند دوره به عنوان نوازنده در گروههای دیگر حضور داشتم.
وی گفت: در این برنامه قطعههای فولکلور و قدیمی همچون «لاله لر» و «کوچه لره سو سپمیشم» که برای مخاطبان آشنا بود، اجرا شد و یکی دو قطعه هم متناسب امروز، ۲۲ بهمن و سالگرد پیروزی انقلاب اجرا شد که در شعر آن از همه شهرهای کشور از شمال، جنوب، شرق، غرب نامبرده شده بود و بر وحدت و همدلی اقوام ایرانی؛ ترک، لر، عرب و فارس تأکید داشت.
گلزارفرد افزود: عاشیق نوروز چمنی (خواننده و نوازنده ساز قوپوز) از اساتید بنام آذربایجان، عباس رسولزاده (خواننده)، فرامرز گلزارفرد (نوازنده بالابان)، مرتضی مرشدی (دایره)، امیرحسین ستاری (قوشا ناقاره) و فرهاد صفیزاده (ناقاره) از اعضای گروه «عاشیقلار راهاب» بودند.
تفاوت موسیقی مقامی و عاشیقی
سرپرست گروه «عاشیقلار راهاب» با اشاره به ساختار موسیقی آذربایجان اظهار کرد: موسیقی آذربایجان به دو شاخه اصلی؛ موسیقی مقامی و موسیقی عاشیقی تقسیم میشود، موسیقی عاشیقی، موسیقی قدیمی و ریشهداری است، سبک و سازهای موسیقی عاشیقی با موسیقی مقامی متفاوت است؛ در موسیقی مقامی، سازهایی مانند تار، قارمون و کمانچه رایج است اما در موسیقی عاشیقی، سازهای اصلی قوپوز، بالابان و دایره وجود دارد که بعدها سازهایی مانند قوشا ناقاره و ناقاره به این مجموعه اضافه شده است.
وی تاکید کرد: با اطمینان میگویم موسیقی عاشیقی و سنتی در آذربایجان هنوز جزو پررونقترین موسیقیهاست. این موسیقی در عروسیها، جشنها و جشنوارهها حضور پررنگ دارد. جشنوارههای مختلفی در این حوزه برگزار میشود و این روند به حفظ و انتقال موسیقی کمک میکند. از سال ۱۳۹۱ در جشنواره موسیقی مقامی آذربایجان شرکت داشتهام و در ساز بالابان رتبه نخست را کسب کردم. امسال نیز در جشنواره عاشیقی تبریز شرکت داشتیم.
مردم موسیقی را زنده نگه میدارند
گلزارفرد گفت: موسیقی آذربایجان به دلیل حضور فعال جوانان و انتقال سینه به سینه حفظ شده است. هم در تبریز و هم در تهران، مکتبها و آموزشگاههای خوبی وجود دارد و پیشکسوتانی مانند استاد چمنی این میراث را به نسل جوان منتقل میکنند.
سرپرست گروه «عاشیقلار راهاب» درباره مرز سنت و نوآوری بیان کرد: نوآوری خواسته طبیعی جوانهاست و نمیتوان از آن فرار کرد اما باید برای آن مرز قائل شد؛ نه به سنت آسیب بزند و نه موسیقی در گذشته متوقف شود. امروز شاهد تلفیق سازها و شکلگیری کارهای جدید هستیم اما شرطش این است که موسیقی اصیل حفظ شود.
گلزارفرد خاطرنشان کرد: آنچه موسیقی را زنده نگه میدارد، مردم هستند. تا مخاطب باشد، موسیقی ادامه دارد. مردم ایران، مردمی فهیم و هنردوست هستند. موسیقی در خون این ملت است. این هنر ممکن است گاهی کمرنگ یا پررنگ شود اما چون ریشه دارد، هرگز از بین نخواهد رفت؛ مثل درختی ریشهدار که همیشه پابرجا میماند.
چهلویکمین جشنواره موسیقی فجر به دبیری آرش امینی ۲۰ تا ۲۶ بهمن ماه برگزار میشود. این جشنواره در ۶ بخش «موسیقی ایرانی»، «همسرایان یا گروههای کُر»، «اجرای گروههای کودکان و نوجوانان»، «موسیقی تلفیقی و گونههای موسیقی پاپ»، «موسیقی کلاسیک» و «موسیقی اقوام و نواحی ایران» تدارک دیده شده است.
